چه همانطور كه سبك خراسانى و عراقى در نظم اثر داشت در نثر نيز مؤثّر بود و اختلاف دو سبك از اختلاف لهجه و لغات و تركيبات دو ناحيه سر چشمه مىگرفت . بارى كهنگى طرز انشاء كتاب كنوز المعزّمين مسلّم است امّا اينكه متعلّق به زمان شيخ و ريختهء قلم او باشد ، بعقيدهء اين جانب دليلى ندارد غير از همانها كه در فصل ادلّهء انتساب گفتيم و اللّه العالم برويم بر سر شبههء سوم كه راجع است بموضوع كتاب و عدم تناسب آن با مشرب و مذاق شيخ . مشرب و مذاق شيخ در فلسفه - رفع شبههء استبعاد شايد در تقرير اشكال سوم چنين بگويند : شيخ بزرگوار بطورى كه مشهور او را ميشناسند ، فيلسوفى است مشّائى از پيروان مكتب ارسطو و فارابى كه سر و كارشان با براهين و قياسات عقليّهء منطقى است و دخول و خروج و ردّ و قبولشان در مسائل مبتنى بر اساس ادلّهء برهانى است . اين طايفه قضايا را با ميزان عقل صريح و ترازوى منطق صحيح ميسنجند و تصديق و تكذيب و نفى و اثبات مطالب را بقياسات منتجهء منطقى مستند ميسازند ، و بمسائل نقلى و امور تمثيلى و قضاياى خطابى و استحسانى و همچنين استقراء ناقص و كشف و شهود و اشراق كه مورد توجّه متكلّمان و عرفا و فلاسفهء اشراقى است اعتنا ندارند « 1 » .

--> ( 1 ) - علما و سالكان طريق تحقيق را به چهار صنف يا چهار طبقه تقسيم مىكنند - به اين طريق كه جويندهء محقّق يا بطريق عقل و برهان قضاياى مجهول را معلوم مىكند ، يا از راه كشف و شهود - و بهر تقدير يا حافظ وضعى از اوضاع است ، يا مقيّد بحفظ وضع نيست .